Oliwka europejska – właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie. Liść i owoc drzewka oliwnego receptą na lepsze zdrowie układu krążenia

Oliwka europejska to drzewo, które od wieków zajmuje szczególne miejsce w kulturze i medycynie regionu śródziemnomorskiego. Uważana za jeden z najdoskonalej przystosowanych gatunków drzew do życia w półpustynnym środowisku oliwka odznacza się niezwykłą odpornością i długowiecznością. Surowce lecznicze pozyskiwane z oliwki europejskiej wykazują wiele cennych właściwości, m.in. wspierają zdrowie układu krążenia i pomagają w regulacji ciśnienia tętniczego krwi. Liście i owoce oliwki europejskiej zawierają duże ilości związków bioaktywnych, w tym moc polifenoli, które korzystnie wpływają na nasz organizm. Oliwa z oliwek, jak i ekstrakty z liści i owoców drzewa oliwnego chronią przed chorobami sercowo-naczyniowymi, zmniejszają ryzyko miażdżycy oraz wspierają dobrą kondycję zdrowotną. Współczesne badania potwierdzają, że regularne spożywanie oliwy oraz stosowanie preparatów na bazie liści oliwki może przyczynić się do długotrwałego utrzymania zdrowia serca.

Oliwka europejska – co to za roślina? Gdzie rośnie i jak wygląda drzewko oliwne?

Oliwka europejska (Olea europaea L.), znana także jako oliwnik europejski, drzewo oliwne i oliwka uprawna, to drzewiasta roślina z rodziny oliwkowatych o wyjątkowej trwałości i bardzo długiej żywotności. Według niektórych źródeł może żyć nawet 1000 lat. Ta niezwykle wartościowa roślina jest symbolem kultury i kuchni śródziemnomorskiej, a jej produkty, takie jak oliwa, są cenione na całym świecie.

Drzewo oliwne pochodzi z obszarów basenu Morza Śródziemnego. Starożytne cywilizacje, takie jak Fenicjanie, Grecy i Rzymianie, doceniły jego wartości i zaczęły rozprzestrzeniać je w całym regionie. Z czasem sława oliwki europejskiej przeniosła się również w inne części świata. Współcześnie oliwka europejska jest szeroko uprawiana, m.in. w krajach takich jak Hiszpania, Włochy, Grecja i Tunezja.

Drzewo oliwne to średniej wielkości roślina osiągająca wysokość od 3 do 12 metrów. Jest wyjątkowo odporna na działanie wysokich temperatur i suszę. Dzięki specjalnym uwarunkowaniom anatomicznym (m.in. gęstej i grubej strukturze tkanek i zwężonym aparatom szparkowym) ma zdolność do przetrwania w tak trudnych warunkach. Co więcej, liście oliwki pokryte są drobnymi włoskami, co pomaga roślinie zminimalizować utratę wody.

Kwiaty oliwki są małe, białe lub kremowe i zebrane we wiechy. Liście są lancetowate, krótkoogonkowe, na wierzchu ciemnozielone, od spodu srebrzystoszare. Owocem jest oliwka, która w zależności od odmiany i etapu dojrzałości może być zielona lub czarna.

Oliwka europejska w kuchni

Oliwa z oliwek, uzyskiwana poprzez tłoczenie owoców oliwki, jest fundamentem kulinarnym wielu kuchni świata, zwłaszcza śródziemnomorskiej. Jest bogata w jednonienasycone kwasy tłuszczowe i polifenole, które korzystnie wpływają na serce i ciśnienie krwi. Zielone i czarne oliwki dodawane są często do przekąsek, past, sałatek, oraz dań z serami w roli głównej. Stanowią też nieodzowny element wielu potraw makaronowych i warzywnych.

Surowce lecznicze oliwki europejskiej

Główne surowce lecznicze to liście oliwki europejskiej (Oleae folium) i owoce oliwki europejskiej (Oleae fructus). Wykazują one wiele cennych właściwości zdrowotnych, przy czym mogą być stosowane są zarówno wewnętrznie (np. w formie naparów, ekstraktów, suplementów diety), jak i zewnętrznie (np. w formie kompresów przeciwbólowych i zwalczających zakażenia skórne).

Zawarta w ekstraktach z liści oliwki oleuropeina wykazuje działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, regenerujące i antybakteryjne. Między innymi dzięki tym drogocennym właściwościom w tradycyjnej medycynie ludowej liście oliwki używane były w przypadku infekcji, osłabionego serca, trudno gojących się ran, chorób skóry, gorączki, reumatyzmu i wielu innych dolegliwościach. Stosowano je także w przypadku poważnych chorób pasożytniczych, takich jak malaria. Okłady z liści stanowiły też remedium na oparzenia, czyraki i ropnie.

Surowce lecznicze pozyskiwane z oliwki europejskiej mają również zastosowanie w kosmetyce. Olej z owoców oliwki jest niezwykle bogaty w składniki aktywne, takie jak kwas oleinowy, linolowy i palmitynowy, polifenole, witamina E. Zapewniają one skórze ochronę, ukojenie, nawilżenie oraz usprawniają procesy regeneracji. Dzięki właściwościom antybakteryjnym preparaty zawierające olej lub ekstrakty z oliwki w składzie mogą być cennym wsparciem w pielęgnacji cery trądzikowej.

Co również warto podkreślić, olej z oliwek ma silne właściwości antyoksydacyjne, dzięki czemu neutralizuje wolne rodniki i zapobiega przedwczesnemu starzeniu się skóry. Regularne stosowanie kosmetyków z oliwką europejską to sposób na poprawę kondycji skóry i zapewnienie jej bardziej zdrowego i promiennego wyglądu.

Owoc i liść oliwki – składniki aktywne

Zarówno liście, jak i owoce oliwki są źródłem licznych związków fenolowych i innych bioaktywnych substancji korzystnie wpływających na zdrowie człowieka. Składniki te wspierają układ krążenia, układ odpornościowy i skórę. Uczestniczą w zwalczaniu patogenów, redukują stany zapalne i wspomagają ochronę organizmu przed rozmaitymi schorzeniami. Na szczególną uwagę zasługuje związek fenolowy o nazwie oleuropeina. Wykazuje silne działanie antyoksydacyjne, bakteriostatyczne i przeciwzapalne, co zostało potwierdzone w wielu badaniach.

Najważniejsze składniki aktywne oliwki europejskiej:

• triterpeny,
• luteolina i jej cukrowe pochodne,
• sekoirydoidy (oleuropeina, ligstrozyd, oleoeuropeozyd i oleozyd),
• hydroksytyrozol,
• katechiny,
• oleozyd,
• sterole,
• witamina E,
• kwas kawowy,
• kwas oleanolowy,
• kwas wanilinowy,
• kwas oleinowy,
• alkaloidy,
• rutyna,
• pochodne kwercetyny i apigeniny,
• kwas chlorogenowy,
• fenolokwasy.

Oliwka europejska – właściwości lecznicze

Oliwka europejska to wszechstronny naturalny wspomagacz zdrowia. Dzięki polifenolom, triterpenom i kwasom organicznym oliwka wykazuje właściwości antyoksydacyjne i stymuluje układ odpornościowy do pracy. Nienasycone kwasy tłuszczowe zawarte w oliwce dodatnio wpływają na układ nerwowy i usprawniają pracę mózgu.

Dzięki sterolom i związkom fenolowym oliwka europejska wykazuje działanie ochronne na układ trawienny. Korzystne oddziaływanie oliwki europejskiej związane jest także z jej właściwościami kardioprotekcyjnymi i przeciwcholesterolowymi. Regularne spożywanie produktów z oliwki europejskiej może przyczynić się do obniżenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i wspomagać leczenie infekcji.

Lecznicze właściwości liści i owoców oliwki europejskiej:

• antyoksydacyjne,
• przeciwzapalne,
• przeciwwirusowe,
• antybakteryjne,
• przeciwgrzybicze,
• przeciwpasożytnicze,
• kardioprotekcyjne,
• neuroprotekcyjne,
• przeciwcholesterolowe,
• przeciwmiażdżycowe,
• hipotensyjne,
• przeciwcukrzycowe,
• przeciwnowotworowe,
• immunomodulacyjne.

Oliwka europejska – antyoksydacyjny prozdrowotny koktajl

Oliwka europejska znajduje się w ścisłej czołówce roślinnych środków przeciwdziałających nowotworom i chorobom serca. Ze względu na dużą zawartość związków fenolowych wykazuje działanie przeciwutleniające (antyoksydacyjne). Unieszkodliwia wolne rodniki tlenowe, zabezpieczając nasze komórki.

Wolne rodniki (tzw. reaktywne formy tlenu), będące niestabilnymi cząsteczkami, mogą uszkadzać zdrowe komórki, zabierając z nich atom tlenu. Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, kiedy ich poziom w organizmie jest za wysoki (np. na skutek nadmiaru używek lub przebywania w zanieczyszczonym środowisku). Dzięki przeciwutleniaczom nadmiar wolnych rodników jest neutralizowany. Oliwka europejska, jako bogate źródło przeciwutleniaczy, pomaga zatem chronić nasz organizm przed chorobami cywilizacyjnymi.

Właściwości antyoksydacyjne oliwki europejskiej są szeroko wykorzystywane w prewencji i terapii wielu chorób, w tym chorób układu sercowo-naczyniowego, cukrzycy, chorób neurodegeneracyjnych, chorób wzroku.

Główne składniki aktywne oliwki o właściwościach antyoksydacyjnych to: oleuropeina, hydroksytyrozol, luteolina, katechiny, a także inne polifenole. Dzięki nim oliwka przeciwdziała mutacjom DNA, pomaga w profilaktyce przeciwnowotworowej i przyspiesza procesy regeneracyjne w ustroju. Co więcej, dzięki zawartości tych związków oliwka wpływa na wolniejsze starzenie się organizmu.

Oliwka europejska na niższy cholesterol i poprawę pracy układu krążenia

Oliwka europejska jest nieocenionym sojusznikiem zdrowia układu krążenia. Liczne badania wskazują, że składniki aktywne zawarte w owocach i liściach oliwki, takie jak flawonoidy, kwas oleinowy czy fitosterole, mają korzystny wpływ na zdrowie serca i naczyń krwionośnych.

Flawonoidy pomagają w redukcji stresu oksydacyjnego, który negatywnie wpływa na kondycję komórek układu sercowo-naczyniowego. Fitosterole i nienasycone kwasy tłuszczowe niwelują poziom lipidów we krwi i wpływają na unormowanie poziomu cholesterolu LDL i HDL oraz cholesterolu całkowitego, a co za tym idzie obniżają ryzyko miażdżycy.

Oliwka europejska to metoda na przeciwdziałanie tworzenia się blaszki miażdżycowej i zmniejszenie prawdopodobieństwa zaistnienia zawałów, udarów i innych schorzeń serca. Ekstrakty z oliwki rozkurczają mięśnie gładkie naczyń krwionośnych, poprawiają przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, stabilizują ciśnienie krwi i zapobiegają arytmii.

Oliwka europejska na wiele sposobów pozytywnie wpływa na układ krążenia, w tym:

• normuje poziom cholesterolu,
• przeciwdziała powstawaniu blaszki miażdżycowej,
• przeciwdziała agregacji płytek krwi i tworzeniu się zakrzepów,
• rozkurcza mięśnie gładkie naczyń krwionośnych,
• poprawia przepływ krwi przez naczynia krwionośne,
• obniża ciśnienie krwi,
• redukuje stres oksydacyjny komórek,
• wzmacnia i uelastycznia naczynia krwionośne,
• chroni przed miażdżycą,
• zmniejsza ryzyko choroby wieńcowej i innych chorób serca.

Dzięki tym właściwościom oliwka europejska jest jednym z najważniejszych naturalnych środków wspomagających zdrowie serca i chroniącym przed chorobami cywilizacyjnymi związanymi z układem krążenia. Wysoce aktywny ekstrakt z oliwki plus szereg innych wspierających układ krążenia składników można znaleźć w preparacie Lipid Control Plus.

Oliwka europejska a cukrzyca

Oliwka europejska, a dokładniej ekstrakty z jej liści, odgrywają istotną rolę w kontroli cukrzycy dzięki bogatemu składowi fitochemicznemu. Główne składniki aktywne, takie jak oleuropeina, hydroksytyrozol, a także inne związki fenolowe, pomagają regulować metabolizm glukozy i stabilizują wydzielanie insuliny przez trzustkę, co wpływa na lepszą kontrolę stężenia glukozy we krwi.

Oleuropeina i hydroksytyrozol to kluczowe polifenole pozyskiwane z oliwki europejskiej. Wpływają one na zmniejszenie insulinooporności i zwiększenie aktywności komórek beta w trzustce, odpowiedzialnych za produkcję insuliny. Ekstrakty z liści oliwki europejskiej mogą także obniżać poziom stresu oksydacyjnego, co jest istotne w kontekście cukrzycy, ponieważ stres oksydacyjny może wpływać na zaostrzenie lub wystąpienie powikłań choroby.

Badania wykazały, że ekstrakty z liści oliwki europejskiej zwiększają stężenie peptydu glukagonopodobnego-1 (GLP-1), co pomaga w lepszym zarządzaniu glikemią. Regularne spożywanie ekstraktów z oliwki europejskiej przyczynia się także do zmniejszenia wchłaniania glukozy w jelitach, co prowadzi do stabilniejszego poziomu cukru we krwi.

Oliwka europejska na poprawę kondycji układu pokarmowego

Oliwka wykazuje działanie osłonowe na układ trawienny. Powleka ściany przewodu pokarmowego i zabezpiecza przed działaniem toksycznych i drażniących czynników. To działanie jest szczególnie ważne dla osób cierpiących na nadwrażliwość poszczególnych odcinków układu pokarmowego, np. jelit, żołądka, gdyż pomaga złagodzić objawy i wspiera procesy regeneracyjne.

Ekstrakty z liści i owoców oliwki europejskiej zawierają polifenole, które poprawiają funkcjonowanie jelit i usprawniają procesy trawienne. Związki te stymulują wydzielanie enzymów trawiennych, co przyczynia się do lepszego trawienia i wchłaniania składników odżywczych. Ponadto oliwka europejska niweluje dolegliwości gastryczne takie jak wzdęcia, zaparcia, gazy, niestrawność czy bóle brzucha. Pomaga także zwalczać infekcje w układzie trawiennym.

Właściwości przeciwbakteryjne ekstraktu z liści oliwki europejskiej

Wyciąg z liści oliwki europejskiej jest znany ze swoich silnych właściwości przeciwbakteryjnych i przeciwwirusowych. Zawiera 2 ważne substancje czynne – oleuropeinę i hydroksytyrozol. Skutecznie zwalczają one bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty. Dzięki temu wyciąg z oliwki jest cennym środkiem w profilaktyce i leczeniu różnych infekcji.

Ekstrakt z liści oliwki wykazuje skuteczność przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, jak i Gram-ujemnym, co czyni go przydatnym w leczeniu rozmaitych infekcji, w tym infekcji układu oddechowego i układu pokarmowego. Działa również korzystnie w przypadku przeziębień i nieżytów nosa, łagodząc objawy i przyspieszając rekonwalescencję. Może być też pomocny w schorzeniach takich jak: zapalenie opon mózgowych, opryszczka, mononukleoza, półpasiec, gruźlica, zapalenie płuc, grypa.

Co więcej, wyciąg z liści oliwki europejskiej wspiera odtruwanie organizmu, pomagając w eliminacji toksyn i wspierając funkcjonowanie układu immunologicznego.

Napary z liści oliwnych – działanie, sposób przyrządzenia

Napary z liści oliwki europejskiej mogą być stosowane zarówno do picia, jak i zewnętrznie. Pomagają w walce z infekcjami, poprawiają trawienie oraz wspierają układ odpornościowy. Dzięki właściwościom przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym napary te są skuteczne przy leczeniu trudno gojących się ran.

Aby przygotować napar, należy użyć 1 łyżkę rozdrobnionych liści oliwki na 1 szklankę wrzącej wody. Po zalaniu liści, napar należy parzyć przez około 10-15 minut. Zaleca się spożywanie 2-3 szklanki naparu dziennie. W przypadku stosowania zewnętrznego okłady robimy 2-3 razy dziennie, nakładając nasączone naparem waciki na dotknięte miejsca.

Domowa uprawa oliwki europejskiej. Jak dbać o drzewko oliwne?

Oliwkę europejską z powodzeniem możemy uprawiać w domu. Aby zapewnić jej optymalne warunki do wzrostu i rozwoju, należy umieścić drzewko w dobrze oświetlonym miejscu, najlepiej na parapecie południowym, gdzie będzie miała dużo światła słonecznego.

Podlewanie powinno być umiarkowane, z zachowaniem równowagi między dużą wilgotnością a przesuszeniem gleby. Zimą należy ograniczyć ilość wody, ponieważ oliwki nie lubią nadmiaru wilgoci w chłodniejszych miesiącach. Regularne przycinanie pędów pomoże utrzymać odpowiedni kształt i zdrowie rośliny. By wspomóc wzrost i owocowanie, warto również zapewnić oliwce przepuszczalną glebę i nawozić ją co kilka tygodni.

Źródła:

• https://www.webmd.com/vitamins-and-supplements/olive-uses-and-risks
• https://www.webmd.com/diet/ss/cm/slideshow-health-benefits-of-olive-oil
• https://www.healthline.com/nutrition/extra-virgin-olive-oil
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31901903/
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38301769/